Veelgestelde vragen

Q?

Ik zoek informatie, waar moet ik beginnen?

A.

Als u start met zoektocht naar wat familieleden of geliefden bij de aanleg van de spoorwegen hebben meegemaakt zijn er een aantal basisbronnen waar u mee kunt beginnen. De SHBSS onderhoudt zelf geen archief. Voor onderzoek en voorlichting maakt de Stichting gebruik van informatie uit vrij toegankelijke bronnen en archieven.
Van iedere krijgsgevangene en geïnterneerde burger werd door de Japanners een interneringskaart opgemaakt. Hierop werden alle persoonlijke gegevens geadministreerd. De interneringskaarten van de militairen zijn voor een deel te vinden in het Nationaal Archief . De website geeft duidelijke richtlijnen voor inhoud en gebruik, maar het helpt zeker als naam, voornamen, geboortedatum, rang e.d. al bekend zijn. De stempels op de kaarten en de tekst op de achterkant kan veel informatie over de route en lotgevallen geven. De collectie interneringskaarten van burgers in bezet Nederlands-Indië berust niet bij het Nationaal Archief. Een deel van deze kaarten (alleen de regio Bandoeng/Tjimahi) ligt in het archief van het Nederlandse Rode Kruis. De interneringskaarten van burgers die buiten de regio Bandoeng/Tjimahi geïnterneerd waren, moeten als verloren beschouwd worden.
Vanaf maart 1942 werden vele KNIL militairen die krijgsgevangen waren gemaakt via regionale kampen op transport gezet naar plaatsen elders om dwangarbeid te verrichten. Op de website www.indischekamparchieven.nl is veel informatie te vinden over de talloze interneringskampen in Indië.  Over de transporten naar de plaatsen waar de krijgsgevangenen werden ingezet als dwangarbeider is veel onderzoek gedaan door Henk Beekhuis, vooral de transporten per schip van Java naar Singapore, de zogenaamde Java Parties. Ook het vervolg naar bijvoorbeeld de Birma Siam Spoorweg, de Pakan Baroe Spoorweg of Japan is terug te vinden op zijn zeer uitgebreide en steeds actuele website www.japansekrijgsgevangenkampen.nl. Zo zijn van vele transporten overzee vertrek- en aankomstdata en zelfs passagierslijsten daar te vinden.  De Birma Siam Spoorweg kwam in oktober 1943 gereed. Een deel van de krijgsgevangenen die er aan hebben gewerkt bleef achter voor onderhoud e.d. Een deel werd weer op transport gezet naar bijvoorbeeld Japan om daar in kolenmijnen of op scheepswerven te werken. Op de website www.mansell.com tenslotte is informatie ondergebracht over kampen in Japan.

Tenslotte willen wij wijzen op een boek dat kan inspireren over de informatie die in bronnen is terug te vinden. Het is geschreven voor Sander Broekroelofs en heet Spoorzoeken. U krijgt het bij een donatie van € 15 aan de SHBSS thuis gestuurd. Zie hiervoor de boekenlijst op de SHBSS internetsite.

Q?

Ik wil zien waar de kampen lagen, kan dat nog?

A.

Voor veel nabestaanden is het voor het verwerkingsproces belangrijk om de daadwerkelijke plek te bezoeken waar hun familielid of geliefde is overleden of de dingen heeft meegemaakt die de rest van hun leven hebben beheerst. Als het gaat om het bezoeken van kamplokaties aan de Thaise kant van de Birma Siam Spoorweg, dan is dat zeker nog mogelijk. Thailand is relatief makkelijk bereisbaar en in Kanchanaburi is het Thai Birma Railway Centre gevestigd dat kan helpen met het uitstippelen van individuele reizen. Rod Beattie heeft voor de Thaise kant zeer nauwkeurig bepaald waar de kampen waren gelegen en hoe de spoorlijn liep. Aan de Birmese kant is dat minder onderzocht vanwege de langdurige ontoegankelijkheid van het land. Van de Birma Siam Spoorweg en de ligging van de kampen is door Rod Beattie een kaart gemaakt die via de SHBSS te verkrijgen is (klik hier). Op Sumatra zijn de grootste delen van de Pakan Baroe nog in moeilijk toegankelijke jungle gelegen.

SHBSS organiseerde in 2013 en 2015 een pelgrimsreis naar Thailand en zal dat ook in 2017 doen. De reis zal onder de begeleiding van Rod Beattie zelf staan en voert ons langs de loop van de spoorlijn van Kanchanaburi naar de grens met Birma. Onderweg wordt gestopt kamplokaties en historische plaatsten zodat de reizigers als het ware terug worden gebracht in de tijd. Voor de reis 2017 kunt u zich nog inschrijven.

Q?

Waar zijn de slachtoffers van de spoorlijnen begraven?

A.

De slachtoffers die tijdens de aanleg van de spoorlijnen onder de krijgsgevangenen zijn gevallen, zijn aanvankelijk op de begraafplaatsen bij de kampen begraven. Incidenteel kwam het voor dat slachtoffers onderweg in de jungle werden begraven. Na de oorlog is besloten de graven te concentreren. Voor de Birma Siam Spoorweg is door Engeland, Nederland en Australië een "war graves party" ingesteld die getracht heeft alle graven langs de spoorlijn te vinden, te identificeren en te herbegraven. Voor de Birma Siam Spoorweg zijn slchts 25 Nederlandse slachtoffers daarbij niet teruggevonden. Luitenant Schöder, die namens Nederland deelnam aan de wargraves party heeft  een verslag gemaakt van hun werk. Dit verslag is in een aantal delen in 1985 gepubliceerd in de periodiek "Stabelan".

Voor het Thaise deel zijn de slachtoffers samengebracht op het Don Rak ereveld of ereveld Chunkai, beide in de stad Kanchanaburi. De slachtoffers aan de Birmese kant zijn samengebracht op het ereveld in Thanbuzayat. Vrijwel alle van de 520 Nederlandse slachtoffers van de Pakan Baroe Spoorweg rusten op ereveld Leuwih Gadjah op Java. Van de meer dan 100.000 slachtoffers onder de Aziatische dwangarbeiders is in de meeste gevallen geen spoor.